27 MAYIS 2018 PAZAR

Ulaşımda sorunlar

11 Mayıs 2018 Cuma 22:47
TOPLUM olarak ortak hareket etme ve ekip oyunu oynama konusunda istekli olmayan bir toplum olduğumuzu düşünüyorum. organize olma konusunda hepimizin bildiği gibi ülkemizde toplu taşıma gerek yolcu gerekse de işletmeci bakımından her zaman tartışmalı bir konu olmuştur.
Yolcular açısından ücret, konfor, sıklık ve dakiklik problem olarak ön planda tutulur iken işletmeci açısından yasal zorunluluklar, maliyetler ve yerel yönetim ilişkileri sorun olarak görülmektedir.
Karşılıklı farklı sorun algısı toplu taşımacılıkta hiç bitmeyen şikayet ve tartışmaları da beraberinde getirmektedir.
Yaklaşık 20 yıldır yurt içi ve yurt dışı pek çok kentin toplu ulaşım planlamasını, danışmanlığını, dönüşümünü yapmış, belediyelere ve onlarca farklı kooperatif, birlik ve odaya danışmanlık ve proje üretmiş bir ulaştırma mühendisi olarak sorunun temelinde uygulamalarda yaşanan farklılıkların yattığını düşünüyorum.
Toplu taşıma sisteminin yönetimini çok farklı uygulamalar ile gerçekleştiren yerel yönetimlerimiz bilgi ve yetişmiş personel eksikliği nedeni ile kendisini uzman olarak tanıtan herkesi projeci veya danışman olarak kabul etmekte ve bu durum kimi zaman bu işin tekniğini, sosyal etkisini hiç bilmeyenlerin planları veya seksenli yıllardan kalma klasik yak- laşımlar ile çözüm için idareleri ve işletmecileri yoran çalışmalar ile sadece zaman harcamaktadır.
Toplu taşımacılıkta planlama ve işletmenin birbirini tamamlayan iki farklı konu olduğu unutulmamalıdır.
Planlama süreci ilkesel gerçeklikleri barındırma zorunda iken işletme modelleri es- nek ve talebe göre değişken olmak zorundadır. Toplu taşıma için bir yandan teknik, akademik ve sosyal ilkeleri korur iken diğer bir yandan da değişken talebe uygun çözüm ler üretebilmek için gerçek anlamda sahayı tanımak, yerel yönetim yapısını ve ilgili mevzuatı bilmek, kooperatif, şirket gibi taşıma birliklerinin temsilcilerini dinlemek ve tüm bunları bir potada eriterek analiz etmek çok önemlidir.
Bugün itibarı ile toplu taşıma işletmeleri için ana sorunlar şu şekilde özetlenebilir;
Dönüşüm Projeleri
Her ilde farklı uygulanan dönüşüm projelerinin müktesep hakları yok edip etmediği, gerçek ihtiyacı ve ta- lebi karşılayıp karşılamadığı gibi pek çok farklı endişe bulunmaktadır.
Araç Değişimi
Mevzuatta yapılan bazı değişiklikler sonrası toplu taşımada kullanılacak araçlar için istenen tam engelli uyumluluğu, kamera ve güvenlik sistemleri, çalış- ma ruhsatlarının onay koşulları konularında dili net olmayan muallak ifadeler bulunması.
Elektronik Ücret Toplama Sistemi
Merkezi yönetimce tek kart adı ile de yaygınlaştırılmaya çalışılan ve yerel yönetimlere de adeta bir görev gibi tavsiye edilen elektronik ücret toplama sistemleri özel işletmecilere hiç beklemedikleri ve alışkın olmadıkları bir vergi yükü getirmektedir.
Akaryakıt Fiyatları
Oldukça yüksek rakamlı olan ve özellikle son 5 yıldır hızla yükselen akaryakıt fiyatları gerek kamu gerekse de özel işletmecileri aşırı yormakta ve bu yük çoğunlukla yolculara yüklenmektedir.
Ücretsiz Taşımacılık
Merkezi yönetim tarafından alınan kararlar ile özel ve kamu olmak üzere otobüs sınıfı tüm araçlarda 65 yaş üstü ve diğer bazı niteliklere sahip yolcuların ücretsiz taşınma zorunluluğu esnafı aşırı yormakta, diğer yolcuları toplu taşımadan uzaklaştırmaktadır. 
Yerel Yönetim Kararları
Yerel yönetimlerce toplu taşımayı ilgilendiren benzer konularda farklı kararlar alınması, farklı uygulamaların ortaya konması.
Uzmanlık ve Yetişmiş Personel Açığı
Sektörde kendini uzman olarak tanıtan ve amacı kaos oluşturmak olan bazı ekiplerin hukuk danışmanları ile birlikte kentleri karıştırması. Yerel yönetimlerde ulaşımın yönetiminde ulaştırma mühendisi ve teknikerlerinin yer bulamamsı.
Bütünşehir Uygulamaları
2014 seçimleri ile hayatımıza giren bütünşehir kavramı ile birlikte tüm büyükşehir olan illerin İstanbul gibi değerlendirilmesi sorunudur. Belgeli ve ilçeler arası taşımacıları bir anda kent içi taşımacıya dönüştüren bu yaklaşım, kenti içinde çalışan özel halk otobüsü, dolmuş ve minibüs esnafını isyan noktasına getirmiştir.
Sorunlar saymakla bitmez elbette ama toplu taşımaya ilişkin temel sorunları bu şekilde özetlemek mümkündür.
Peki nasıl bir toplu taşıma sistemi olmalı, bu karşılıklı talepler hangi eksende ve asgari müştereklerde buluşulmalıdır?
Bu sorunun yanıtının bir özeti başlı başına bir yazı konusu olacağı aşikardır. An- cak, temel ilkeleri belirleyecek ve uygulamalar için alt ve üst sınır çizecek genel bir toplu taşıma kanununa ihtiyaç olduğu kesindir. 
Yerel yönetimlerce tanınacak belgeler, özel işletmecilerin türüne göre taşıma haklarını ve sınırlarını bildiren bir kanun ile daha ilkeli ve tutarlı bir toplu taşıma yönetimi sağlanacaktır.