14 KASIM 2018 ÇARŞAMBA

Elektrikli araçlar kentleri etkileyecek

Dünya’da kişi başına en çok elektrikli araç oranına sahip şehri Oslo, elektrikli araçlara hazırlanan şehirlere iyi bir öneriler sunuyor. Ancak, etkilendiğini de gösteriyor...

Ekleme: 22 Ekim 2018 Pazartesi 02:13/ Güncelleme: 22 Ekim 2018 Pazartesi 02:13
OSLO-Norveç’in başkenti Oslo’nun deneyimi elektrikle çalışan araçların satışını nasıl artırabileceğine dair muazzam bir örnek ve önemli bir dönüşümün kapımıza dayandığını gösteriyor. Oslo yanında Kaliforniya’daki büyük şehirler, Çin, Kore ve Avrupa bu değişim için örnek teşkil ediyor. Oslo’da satılan yeni araçların yarıdan fazlası elektrikli oldu. Bu yüzden şehir elektrikli araçların başkenti olarak anılmaya başlandı. Norveç ise satılan yeni araçların yüzde 39’unun elektrikli olması ile kişi başına düşen elektrikli araç sıralamasında dünyada açık ara lider durumda. Satılan araç sayısı dikkate alındığın- da Los Angeles, Pekin ve Şangay daha üst sıralarda yer alıyor.
Oslo 2017’de satılan yeni araçların %50’den fazlasının elektrikli araç (yüzde 37.5 pilli araç, yüzde 14,1 hibrit) ve 2018’de de elektrikli araç satışı hız kesmeden devam ediyor (Şu ana kadar yeni satılan araçların yüzde 53’ü.) 
Henüz Oslo’daki araçların yalnız yüzde 16’sı elektrikli olsa da birkaç yıl önce akla gelmeyecek kadar hızlı bir değişim süreci var. Yeşil vergi (az kirleten araca daha az vergi) benzeri teşviklerin işe yaradığı aşikar. Tüketiciler elektrikli araçları hızlanan bir oranda benimsiyor. Çünkü, kamu insanları ye- şil seçeneklere yönlendirmek için onu ulaşılabilir, basit ve akla uygun hale getiriyor. Elektrik araç satışlarında yaşanan artış kendi sorunlarını da berabe- rinde getirdi. 2008’den beri ilk defa elektrikli araç sahipleri Oslo’nun merkezinde şarj noktası bulamamaya başladılar. Eskiden şarj noktası başına 4 araç düşerken şimdi bu sayı 10’a yükseldi. Tabii bu sorun için hemen harekete geçen Oslo Belediyesi şehir mer- kezindeki yeni şarj noktası sayısını üçe katlamak için çalışmalara girişti. Bunun yanında şarj altyapısını daha efektif ve akıllı hale getirmek için çalışmalar da başladı. Özel şirket iş birliğiyle şehrin giriş ve çıkış koridorlarına hızlı/yarı hızlı (7.4-22 kW) şarj cihazları koyulmaya başlandı. Ayrıca, dünyanın ilk kapalı elektrik araç parkı Fortress de Oslo- lular’ın artan sıfır karbon emisyonlu araç filosunun hizmetine sunuldu.
Bir şehrin ulaşımını emisyonsuz ha le getirmek istiyorsanız bütüncül bir yaklaşım sergilemeniz gerekir. Elektrik li araçlar bu denklemin yalnızca bir parçası. Oslo’nun bütüncül yaklaşımında yeşil toplu taşımayı ve ihtiyaç halinde toplu taşıma uygulamalarını geliştirmek, yayalara ve bisiklet sürücülerine odaklanıp otonom araçları ve hareketliliği servis olarak sunan uygulamalara önem vermek de var. Ayrıca, trenle taşımacılığın artırılması ve şehir içinde yeşil taşımacılık da önemli. Bunlara ek olarak sıfır emisyonlu ağır iş araçları ve sıfır emisyonlu taksiler 2024 yılında fosil yakıtların kullanımının bırakılması hedeflenen bu yaklaşımın bir parçası. Yeşil kamusal satın almalar, hizmetin ve malların sunumunun sıfır emisyonlu araçlarla yapılması, iyi park et ve sür çözümleri, elektrikli araçlar ve akıllı trafik sistemlerinin birleştirilmesi de Oslo’nun planlarının başarılı olabilmesi için gerekli. Teşvikler önemli ama onların çalışması için bazı yasal düzenlemelerin yapılması gerekiyor.
Oslo için planlanan bazı yeni düzenlemeler ise; Araçların giremediği bir şehir merkezi. Yeni düşük emisyon alanı. Elektrikli araçların ücretsiz park edilebileceği meskun mahal park alanları. Elektrikli araçların muaf olduğu trafik sıkışıklığı vergisi. Şehrin içersinden geçen otobanların artırılması. Elektrikli araçlara ücretsiz geçiş. 2024 yılına kadar fosil yakıtlardan arınmış bir şehir. 2022 yılına kadar yanlızca sıfır emisyonlu taksiler. Tüm petrol bazlı yakıtların satışının yasaklanması. Dizel yakıt lı araçların en çok kirliliğin olduğu günlerde trafiğe çıkmasının yasaklanması.
Bugün tüm araçlarımızı sıfır emisyonlu olanlarla değiştirmek gibi bir şansımız var. Fakat bunu uygulayabilmek için doğru yasal zemin, kamu-özel sektör işbirliği ve değişime ayak uydurmamız lazım. Global gelecek birden çok değişkene bağlı: Dönüşümü gerçekleştirmek için yeşil vergilerin, yasaların ve diğer teşviklerin kullanılmasına yönelik politik istek; pillerde, araçlarda, otonom araçlarda, yapay zekada ve akıllı trafik sistemlerinde teknolojik gelişmeler; dizel ve benzin için küresel fiyat gelişmeleri; küresel iş birliği örneklerinin ve fikirlerin paylaşılması (Dünya Ekonomik Forumu’nun “Akıllı şehirler için elektrikli araçlar: Geleceğin enerjisi ve mobilite” raporu gibi) ve ulaşımdaki yeşil dönüşümü tetikleyecek oturaklı finansal modeller.