21 AĞUSTOS 2018 SALI

"Stress Projesi" kontrolörü ölçüyor

Anadolu Üniversitesi Hava Trafik Kontrol Bölümü’nde radar simülatörlerinde gerçekleştirilen proje, sektör çalışanlarının güvenlik analizlerini sunuyor...

Ekleme: 17 Haziran 2017 Cumartesi 14:41/ Güncelleme: 17 Haziran 2017 Cumartesi 14:41

Türkiye'den Anadolu Üniversitesi’nin (AÜ) hava trafik yönetim sisteminde iyileştirmeler yapmayı amaçlayan Avrupa Birliği destekli "Stress" adlı projeyle hava trafik kontrolörlerinin dikkat ve odaklanma durumları, stres ve iş yükü seviyeleri, duygusal yaklaşımları ile tedirginlik durumları ölçülüp, performansları geliştiriliyor. Fransa'dan Enac Ulusal Sivil Havacılık Okulu, İtalya'dan Sapienza Üniversitesi, Türkiye'den AÜ ile merkezi Brüksel'de bulunan Avrupa Hava Seyrüsefer Güvenliği Örgütü (EUROCONTROL) ve İtalya'da kurulu Deep Blue Danışmanlık ve Araştırma Firması işbirliğiyle 2015'ten beri yürütülen projeyle hava trafik kontrolörlerinin nörofizyopatolojik göstergeleri izlenerek, farklı otomasyon seviyelerindeki görevleri yerine getirirken içinde bulundukları zihinsel durum gözlemleniyor. Mümkün olan en yüksek otomasyon seviyesine çıkılarak yeni yöntemlerin geliştirilmesi için çalışmalar yürütülüyor. Ayrıca, oto masyonda hatalar yaşanması durumunda gerekli senaryolar oluşturularak hava trafik kontrolörle rinin bu hata aşamasında içinde bulundukları zihinsel durumların incelendiği “Stress” projesiyle insan kaynaklı performansın geliştirilmesine yönelik çalışmalar gerçekleştiriliyor.

Projenin AÜ adına koordinatörlüğünü yapan Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi Hava Trafik Kontrol Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Uğur Turhan, çalışmadaki en büyük amacın tüm havayolu yolcularının ve hava sahası kullanıcılarının uçuş emniyetini artırmak olduğunu söyledi. Turhan, insanlığın gelecekte bu tarz bir teknolojiden nasıl yararlanacağı üzerine geliştirmeler yaptıklarını dile getirerek, “Projemiz Deep Blue Danış manlık ve Araştırma Firması koordinatörlüğünde ilerliyor. EUROCONTROL, Enac Ulusal Sivil Havacılık Okulu, Sapienza Üniversitesi ile yol alıyoruz. Hedefimiz kaliteli, ucuz ve güvenli yöntemler geliştirmek” dedi.

AB DESTEKLİYOR

Projenin ilk geçerlilik ve güvenlik analizlerini AÜ Hava Trafik Kontrol Bölümünde radar simülatörlerinde gerçekleştirdiklerini belirten Turan, “Yabancı ortaklarımızı üniversitemizde ve şehrimizde ağırlamak güzel. Ayrıca, üniversitemizin simülatörlerini kullanırken projenin içinde öğrencilerimizin olması daha da güzel. Avrupa'da hava trafik yönetimindeki en önemli çalışan kurumlar projemize katkıda bulunuyorlar. Projenin AÜ ayağını tamamladıktan sonra Fransa'da kardeş okulumuz Enac'da benzer geçerlilik ve güvenlik çalışmalarını yapacağız. Üniversitemiz hava trafik yönetimi anlamında çok iyi bir paydaş durumunda. Uluslararası anlamda katma değerler yaratabilecek hem altyapı hem de uzmanlık açısından kıymetli olduğunu da diğer uzman ortaklarımızla göstermiş oluyoruz” diye konuştu.

Turan, simülatörlere bağlı öğrencilerin dikkati, iş yükü, stresi ve uyanıklığı hakkında ölçümler yaptıklarını dile getirerek, "Göz hareketlerini takip ediyoruz. Cilt tepkilerini ve kalp atışlarını ölçmek için cihazlarımız bulunuyor. Bunun dışında tükürük örnekleri alarak kortizon düzeyine bakıyoruz. Elbette bu ölçümleri görebilmek için bir senaryoya ihtiyaç var. Simülatörümüzde de bu senaryo mevcut. Hava kontrolörlerine karışık bir iş yükü oluşturduk. Ona stres oluşturarak vücudun tepkimelerini ölçmüş oluyoruz” dedi.

Deep Blue Danışmanlık ve Araştırma Firması'ndan proje koordinatörlerinden Stefano Bonelli de proje ortaklarının konularında uzman birimler olduğuna vurgu yaparak, “Anadolu Üniversitesi hava trafik kontrol uzmanlığı konusunda ve simülatörleriyle projede büyük rol oynuyor. Üniver sitenin öğrencilerinin de gönüllü olarak projede bulunması ayrıca çok keyifli. Anadolu Üniversitesinin projede etkin bir yeri var. Umuyoruz ki geleceğe ve insanlığa değer katacağız” dedi.